Estetik ve Plastik Cerrahi Kliniği | Ekol Hastanesi İzmir

Lenfatik dolaşım sistemindeki bozukluk nedeniyle proteinden zengin içerikli sıvının dokuda birikmesi sonucu oluşan klinik tablodur. Etkilenen bölgede şişlik, ağırlık, sıkılık hissi, ağrı ve enfeksiyonlara yatkınlık belirtileri ortaya çıkar. Hastanın yaşam kalitesini ve sosyal yaşamını olumsuz yönde etkiler. İlerleyen dönemlerde kozmetik deformitelere, kol ve bacak fonksiyonlarında kısıtlılıklara neden olur. Düşük bir oranda olmakla birlikte bu alandaki yumuşak dokularda kötü huylu değişim (lenfanjiosarkom gelişimi) sözkonusu olabilmektedir.

 

Lenfödem basıl belirti verir?

Hastalığın erken evrelerinde tanı güçtür. Bu dönemde etkilenen alanda şişlik, gerginlik ve ağırlık hissi şeklinde belirtiler gözlenir. Çoğu hasta belirtileri başlangıçta önemsemez yada başvurduğu tıbbi branşlardan hastalığının teşhisi yönünde tatmin edici netice elde edemez. Lenfödem teşhisi konulup önleyici tedbirler alınmadığında belirtiler zamanla daha da artış gösterir ve geri dönüşümsüz bir hal alır. Bu durumda cildin kalınlaşması, kol ve bacaklarda sertleşme, lenf sızıntısı ve hareketi zorlaştıracak boyutlarda ileri derece şişlik gibi belirtiler ortaya çıkar.

 

Lentödem nasıl teşhis edilir?

Erken evrede etkilenen alanda şişlik ve çap artışı en önemli dikkat çekici belirtilerdir. Kullanılan takı, aksesuarlar, giysi ve ayakkabının sıkması sözkonusu olur. Kol yada bacak diğeri taraf ile karşılaştırıldığında çap farklılığı, dokuda kıvam değişikliği saptanır. Belirtiler aşırı egzersiz ve yorgunluk sonrası artış gösterir. Başlangıçta akşam saatlerinde ortaya çıkan belirtiler, hastalığın ilerlemesi ile gün içinde kalıcı nitelikte gözlenir. Lenfödem teşhisi ve ayırıcı tanısında kan tahlilleri, toplar damarların değerlendirlmesi (venöz dopler usg), lenfosintigrafi ve lenfatik MRI tetkikleri fayda sağlar.

 

Lenfödemin çeşitleri nelerdir?

Lenf ödem nedenine göre primer ve sekonder olmak üzere iki ana grupta sınıflandırılır.

Primer Lenfödem nedir?

Belirgin bir sebep olmaksızın lenfatik yapının yapısal bozukluğu sonucunda ortaya çıkan çeşitidir. Kol yada bacak bölgesindeki lenfatik sistemin yeterli çalışmaması sonrası oluşur. Nedeni tam olarak bilinmemekte olup doğum sonrası (konjenital lenfödem), ergenlik döneminde (prekoks) yada yetişkin dönemde (tarda) ortaya çıkabilmektedir. Bayanlarda daha sık gözlenir. Genellikle bacaklarda gözlenir.

Seconder Lenfödem nedir?

Lenfatik damarlarının yada lenf nodlarının cerrahi, radyasyon tedavisi, enfeksiyon yada travma sonucunda hasar görmesi sonucunda ortaya çıkan lenfödem şeklidir. Bu nedenlerle oluşan lenfödem, erken dönemde ortaya çıkabileceği gibi haftalar, aylar hatta yıllar sonrada oluşabilir.

 

Kanser ameliyatı geçiren hastalarda lenfödem neden gelişir?

Kanser nedeniyle lenfatik sistemin çıkartıldığı hastalar önemli bir lenf ödemli gruptur. Özellikle meme, melanom, jinekolojik, prostat, idrar kesesi, testis, kolon kanserli hastalarda lenf kanallarının toplandığı koltuk altı ve kasık lenf nodlarının çıkartılması sonrası lenfödem gelişebilmektedir. Bu tür cerrahi işlemler sonrası radyoterapi uygulanması lenfödem gelişme riskini önemli ölçüde arttırır.

 

Lenfödem evreleri neledir?

Lenfödem dört aşamada sınıflandırılır; Evre 1: Şişlik minimal seviyededir veya parmak ile basıldığında deride iz bırakmaz. Kişi sıvı birikimi ve fibrotik değişikliklerden dolayı ağırlık hissi duyar. Evre 2: Gözle görülür belirgin ödem vardır. Ödem geri dönüşümlüdür, basınç uygulaması ile veya yüksekte tutulduğunda iner. Bu nedenle hasta sabah uyandığında şiş olan kolunun veya bacağının normal hale geldiğini görür. Deriye parmak ile basıldığında çukurluk oluşur. Evre 3: Ödem kendiliğinden inmez. Orta derecede şişlik vardır. Doku sert ve kalınlaşmıştır. Evre 4: Cilt daha derin tabakalarına kadar etkilenmiştir ve serttir. Kalıcı yapısal değişiklikler ve bozukluklar görülür. Bu evreye fil hastalığı (lymphostatic elephantiasis) adı verilir. Ciltte çatlaklar, yaralar oluşur ve bakterilerin bu çatlaklardan içeri girerek enfeksiyona neden olma riski artar. Yaralardan lenf sıvısı dışarı sızar.

Lenfödemde Acil Tedavi Gereksinimi Ne zaman Olur?

Etkilenen kol yada bacakta kızarıklık, hassasiyet, ısı artışı olursa ve beden ısısı 38 derece'nin üstüne çıkdığı taktirde vakit geçirmeden doktora başvurulması gerekir. Bu bulgular sıklıkla enfeksiyon (lenfanjit, selüllit) belirtileridir. Uygun şekilde tedavi edilmediği taktirde lenfödemin kötüleşmesine ve genel düşkünlüğe neden olur. Bu tablo tıbbi tedaviyle zaman kaybetmeden düzeltilmelidir.

Lenfödemde Tedavi Yaklaşımı Nedir?

Lenfödem kronik bir hastalık olarak kabül edilmektedir. Lenfoloji alanında uzmanlaşmış ve deneyim sahibi çok az sayıda sağlık personeli olduğu için hastalar, destek ve tedavi konusunda kime başvuracağını bilememektedir. Unutulmaması gereken en önemli husus lenfödem kontrol altında tutulmadığı taktirde ilerleyici nitelikte değişim gösteren kronik bir hastalık olduğudur. Lenfödem için etkinliği kabül edilen ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Günümüzde cerrahi dışı(fizyoterapi) ve cerrahi tedavi yöntemleri ile lenfödemin geriletilmesi ve kontrol altında tutulması hedeflenmektedir. Bu iki yöntemin birlikte uygulanması ile birbirini tamamlayıcı ve etkinliğini arttırıcı sonuç elde edilir. Bilimsel veriler her iki yöntemin beraber uygulandığı hastalarda uzun süreli ve etkili tedavi sağlandığını ortaya koymaktadır.

Lenfödemde Cerrahi Tedavi Yaklaşımı Nedir?

Günümüzde umut vadeden cerrahi işlem lenfatik mikrocerrahidir. Çok ince çapa sahip lenf damarları mikroskop altında süpermikrocerrahi işlemlerle onarılmaktadır. Uygulanan işlemlerin temel amacı; bozulmuş mekanizmaları düzeltmeye yöneliktir. Lenfatik tıkanıklık yada yetersiz trasport sonucunda biriken lenf sıvısının direkt olarak vücudun diğer bir toplayıcı sistemlerine yönlendirilmesi hedeflenir. Lenf damarları toplar damarlara yönlendirilerek biriken sıvı bu yolla ortamdan uzaklaştırılır. Bu işlemler bir anlamda ana yolun trafik kazası nedeniyle tıkalı olduğu durumda alternatif yollarla yönelerek tıkanıklığı aşmaya benzetilebilir. Bu işlemler 'fizyolojik operasyonlar' olarak nitelendirilir.

Ameliyat  Hangi Dönemde Yapılmalıdır? Son Seçenek Olarak Beklenmeli midir?

Erken dönemde yapılacak cerrahi işlemden elde edilecek başarı geç döneme göre oldukça yüksektir. Lenfatik mikrocerrahi sonrası yapısal olarak sağlam niteliktedeki lenf damarları etkili olarak fonksiyonunu sürdürür. Uzun süreli lenfödemlerde ve sık enfeksiyon atakları lenfatik damarlarda, cilt altı dokularda yapısal bozulmalara sebep olmaktadır. Bu da uygulacak operasyonun başarısını olumsuz etkilemektedir.